Vitamines tekort: wat je lichaam je probeert te vertellen

Een vitamines tekort is iets wat veel mensen hebben zonder het te weten. Je voelt je moe, je bent vaker ziek, of je haar valt meer uit dan normaal. Toch denken de meeste mensen dan niet meteen aan een gebrek aan bepaalde voedingsstoffen. Toch is dat precies wat er soms aan de hand is. Ons lichaam heeft dagelijks een grote verscheidenheid aan vitamines nodig om goed te werken. Als die stoffen ontbreken, geeft het lichaam signalen. Het is de kunst om die signalen te herkennen.

Wat er mis gaat als je te weinig vitamines binnenkrijgt

Vitamine D is een goed voorbeeld van een stof die bij veel mensen te laag is. Vooral in landen met weinig zonlicht, zoals Nederland, komt een gebrek aan vitamine D vaak voor. Je lichaam maakt deze vitamine aan door zonlicht op de huid, maar in de herfst en winter is dat niet genoeg. Onderzoek laat zien dat een tekort aan vitamine D in verband staat met verschillende ziekten en klachten, waaronder botontkalking, vermoeidheid en zelfs huidaandoeningen. Zo bleek uit een studie dat een laag vitamine D gehalte de ernst van de huidziekte hidradenitis suppurativa kan voorspellen. Dat laat zien hoe breed de gevolgen van een onvoldoende vitamineinname kunnen zijn.

De meest voorkomende tekorten en hun symptomen

Naast vitamine D zijn er andere vitamines waarbij een gebrek regelmatig voorkomt. Vitamine B12 speelt een grote rol bij het aanmaken van rode bloedcellen en bij de werking van het zenuwstelsel. Mensen die weinig of geen dierlijke producten eten lopen een groter risico op een B12 tekort. Klachten zijn dan vermoeidheid, tintelingen in handen en voeten, en concentratieproblemen. Een tekort aan vitamine C kan zorgen voor een verminderde weerstand en langzamer herstel na wonden. Foliumzuur, ook wel vitamine B11 genoemd, is vooral belangrijk voor zwangere vrouwen. Onvoldoende foliumzuur in het begin van een zwangerschap vergroot het risico op aangeboren afwijkingen bij het kind. Elk gemis aan een specifieke vitamine heeft zo zijn eigen herkenbare gevolgen voor het lichaam.

Waardoor ontstaat een vitaminetekort

Een ongezond of eenzijdig voedingspatroon is de meest voorkomende oorzaak van een onvoldoende inname van vitamines. Wie weinig groente, fruit en volkoren producten eet, mist al snel bepaalde stoffen. Toch is voeding niet de enige factor. Sommige mensen nemen vitamines minder goed op in het maagdarmkanaal, bijvoorbeeld door darmaandoeningen zoals de ziekte van Crohn. Ook het gebruik van bepaalde medicijnen kan de opname van vitamines verstoren. Ouderen lopen vaker tegen een gebrek aan vitamines aan omdat de opname in het lichaam met de leeftijd afneemt. Vegetariërs en veganisten hebben een grotere kans op een B12 tekort, terwijl mensen met een donkere huid of mensen die weinig buiten komen vaker een laag vitamine D gehalte hebben. De oorzaak verschilt per persoon en per situatie.

Wat je zelf kunt doen om een tekort aan te vullen

Een gevarieerd en uitgebalanceerd dieet is de beste manier om voldoende vitamines binnen te krijgen. Vette vis, eieren, zuivel en groene bladgroenten leveren al veel van wat het lichaam nodig heeft. Voor vitamine D is ook regelmatig buiten zijn in de middag een goede gewoonte, zeker in de zomermaanden. Wanneer voeding niet genoeg is, kunnen supplementen helpen. De overheid adviseert bepaalde groepen, zoals ouderen, zwangere vrouwen en kinderen, om standaard een supplement te nemen. Het is slim om bij aanhoudende klachten naar de huisarts te gaan voor een bloedonderzoek. Zo weet je precies welke waarden te laag zijn en wat je nodig hebt. Zomaar supplementen slikken zonder te weten wat je nodig hebt is niet altijd verstandig, want van sommige vitamines kun je ook te veel binnenkrijgen.

Veelgestelde vragen

Kan een bloedtest aantonen welke vitamines te laag zijn?
Ja, met een bloedtest kan de huisarts de waardes van verschillende vitamines meten. Zo zie je precies of er een tekort aan vitamine D, B12 of andere stoffen is. Het is beter om dit te laten testen dan op goed geluk supplementen te nemen.

Hoe snel verbetert het lichaam na het aanvullen van een tekort?
Hoe snel je je beter voelt na het aanvullen van een vitaminetekort hangt af van hoe groot het tekort was. Bij een licht tekort kunnen klachten al na enkele weken verminderen. Bij een ernstig tekort kan herstel maanden duren.

Zijn er mensen die extra risico lopen op een vitaminetekort?
Ja, sommige groepen lopen meer risico. Dat zijn onder andere ouderen, mensen die weinig buiten komen, vegetariërs en veganisten, zwangere vrouwen en mensen met bepaalde darm of maagproblemen. Voor deze groepen is het extra belangrijk om de vitamineinname in de gaten te houden.

Kan je te veel vitamines binnenkrijgen via supplementen?
Van de meeste vitamines is een overdosis bij normale dosering niet gevaarlijk, maar van de vetoplosbare vitamines zoals vitamine A en D kan je te veel binnenkrijgen. Deze vitamines stapelen zich op in het lichaam. Te veel van deze stoffen kan schadelijk zijn. Volg daarom altijd de aanbevolen dosering op de verpakking of het advies van een arts.